Đàn kêu tích tịch tình tang

     

Đàn là trong số những nhạc cụ chủ yếu trong âm nhạc. Riêng nghỉ ngơi nước ta, tiếng đàn góp phương diện vào đời sống âm thanh từ rất mất thời gian đời. Người khu vực miền nam thường gọi là đờn; bạn miền Trung, khu vực miền bắc gọi là đàn. Một quan niệm khác cho rằng: phần đông loại bọn do dân tộc ta trí tuệ sáng tạo hay cải biên thì hay được call là đờn còn phần lớn loại bầy du nhập từ ngoại quốc gọi là lũ theo ngữ điệu chung. Trong nội dung bài viết này, công ty chúng tôi thống nhất phương pháp ghi: bọn trong trường hòa hợp gọi chung và đờn nếu có tên khu biệt đi kèm: đờn cò, đờn gáo...

Bạn đang xem: đàn kêu tích tịch tình tang

Trong văn hóa dân gian của bạn Việt có tương đối nhiều tác phẩm kể tới cây đàn. Chẳng hạn như mẩu truyện “Thạch Sanh” với tiếng đàn ai oán:

Đàn kêu tích tịch, tình tang

Ai sở hữu công chúa dưới hang trở về

*
Một số nhạc cầm cố trong ban nhạc Đờn ca tài tử phái nam bộ. Tự trái sang: đờn tranh (tam thập lục), đờn cò (nhị), đờn kìm (nguyệt), đờn ghi – ta phím lõm.

Xem thêm: Hình Ảnh Người Phụ Nữ Việt Nam Qua Bài Thơ Tự Tình, Phân Tích Hình Tượng Người Phụ Nữ Trong Tự Tình 2

Người xưa ý niệm cái tài giỏi của con fan quy phạm vào “tứ nghệ”: cầm, kỳ, thi, họa; trong đó yếu tố bầy - nhạc được gửi lên mặt hàng đầu. Tiếng bọn làm quên đi cái khô hanh khô của nắng và nóng ban trưa, cái oi nồng của hương thơm phèn đất. Tuy thế hơn hết, tiếng đàn đã góp nhặt trong trái tim tư fan Việt, phản chiếu nỗi lòng. Kho báu nhạc chũm của dân tộc bản địa ta siêu phong phú, hoàn toàn có thể chia làm bố bộ là cỗ gõ (trống, cố chọe...), bộ dây (đờn cò, đờn tranh...) và cỗ hơi (tiêu, sáo...). Người việt nam từ xưa mang lại nay nhìn chung đời sống giải trí đa dạng, âm thanh cũng đóng góp thêm phần làm đẹp thêm cho tâm hồn con người. Lời ca tiếng bọn có mặt khu vực đồng sâu, sông vắng, chứ không chỉ ngân vang khu vực gác tía, lầu son.

Hồi nhỏ tôi bị mê mẩn tiếng đờn cò của ông Tám đơn vị bên, cứ chiều chiều ông lại ngồi trên bộ ván trước đơn vị kéo mấy phiên bản Nam Ai, mấy cung yêu mến cung oán nghe bi tráng não ruột. Ông thường dạy tôi đề nghị nói cho đúng chữ: “Con bắt buộc nói là đờn cò chớ ko phải bọn cò. Đờn là giờ đồng hồ lòng của ông phụ thân để lại! Mấy cung hò, xự, xang... Là của người việt mình! Còn bọn là để chỉ mấy nhạc nỗ lực của phương Tây”. Ông thừa nhận nhá từng giờ đồng hồ một. Cũng vậy, mọi nhạc khúc vị dàn “đờn dân tộc” chủ yếu thì không ai gọi bài xích hát mà bắt buộc gọi bài xích ca, người trình bày là fan ca diễn. Ông Tám thường giỏi ngân nga:

Đờn cò lên trục kêu vang

Qua còn yêu quý bậu, bậu khoan tất cả chồng

Muốn mang đến nhơn nghĩa đạo đồng

Qua phía trên thương bậu hơn chồng

bậu thương

Chiều ni qua phản chúng ta hồi hương

Nghe bậu sống lại vọc vươn nơi nào

Ghe tui cho tới chỗ gặm sào

Nghe bậu bao gồm chốn ao ước nhào xuống sông

Thế mới biết, bầy được dân gian gửi gắm bao trung tâm tình, nỗi niềm. Tiếng bọn vào buổi chiều tà khiến lòng fan lắng lòng lại:

Đờn tre não nuột du dương

Dưới ao nhái hát, bên đường ve sầu ngân

Người “sành” nghe lũ có thể nhận thấy được nỗi lòng của tín đồ đang gảy:

Tiếng đàn khắc khoải kêu thương

Bậu tham ruộng cả, bậu vương bạc đãi vàng

Tiếng đàn lắm khi có sức khỏe thần kỳ, chẳng đều làm say lòng nguời mà đến chim muông hoa lá cũng say sưa – mô tả tài hoa của bạn đàn:

Đàn ai khéo gảy tính tình,

Một đàn con cá lặn ghềnh nó nghe

Đầu ghềnh bao gồm con ba ba

Kẻ kêu con tranh fan kêu nhỏ rùa

Người nghịch nhạc, nhất là âm nhạc dân tộc bản địa rất quý cây đàn, một tua dây đàn bị đứt xem như là điều không may. Ông bà ở Nam bộ ngày xưa, nhà ai bao gồm chơi đờn cò, đờn gáo... đông đảo dành một chỗ cao ráo, long trọng để chứa giữ. Bởi vì vậy:

Đờn cò ai nỡ đứt dây

Ngẫm mình vô tội ai gây oán thù thù

Cây bọn còn được dùng để ướm lời với kết duyên, làm cho trọn vẹn tình ái đôi lứa. Lời thề nguyền của cô gái khiến người nghe không khỏi “ngùi ngùi”:

Đàn tranh sánh với lũ cầm

Một trên đây một đấy xứng đáng trăm lạng ta vàng

Còn sẽ tạc đá ghi vàng

Ngô đồng nỡ quăng quật phượng hoàng ngẩn ngơ

Mấy năm em cũng xin chờ

Cầm bằng tóc bạc đãi như tơ cũng đành

Hình ảnh so sánh “đàn tranh” cùng với “đàn cầm” tương xứng tuy vậy cũng thật ý vị. Dẫu cho từng loại bầy có phần nhiều thanh âm không giống nhau nhưng phần đa làm mê mẩn lòng tín đồ và đặc biệt là hai loại bọn này nếu song tấu thì rất nhịp nhàng nhau.

Xem thêm: Truyện Nàng Tiên Ốc Và Ý Nghĩa Sâu Sắc, Sự Tích Nàng Tiên Ốc

Không chỉ thắm nồng trong cảm tình riêng tư, lắm lúc người đang yêu thương còn cần sử dụng hình ảnh cây bọn để nói lên tình cảm mà họ dành cho nhau:

Cầm bầy mà gảy qua sông

Đàn em em gảy não nuột như ru

Đàn anh dây thẳng dây chùng

Đàn em em gảy năm cung rõ ràng

Chàng trai này có vẻ không thiện nghệ ngón đàn nên new “dây trực tiếp dây chùng”, bởi dây bầy lúc nào thì cũng phải căng thẳng mệt mỏi đủ nút thì mới đàn ra hồn phách được. Cũng thế mà bao gồm câu thành ngữ “Căng như dây đàn” đấy thôi! “Năm cung rõ ràng” minh chứng độ “chuyên” trong tài gảy đàn của cô gái. Năm cung vào âm nhạc dân tộc hay còn gọi là ngũ âm gồm các bậc: hò, xự, xang, xê, cống. Bên cạnh ra, cũng có thể có một số âm phụ khác: tồn, tang, lịu, xệ, phạng, cộng, u, y, ý... Giúp bài bác ca góp thêm phần uyển chuyển. Ban nhạc vào đờn ca tài tử nam bộ có có những nhạc nỗ lực chính: đờn kìm, đờn tranh, đờn cò, đờn bầu, lũ ghi – ta phím lõm... Trong các số ấy bộ “tứ tuyệt” phải kể tới là “cò, kìm, tranh, bầu”. Lưu giữ nhạc ngũ cung, tôi nhớ hoài câu ca dao mà lại tôi biết được qua một người phụ nữ hát ru cháu ở miệt Bến Bàu, bạc tình Liêu. Câu hát như vầy:

í dầu cầu ván đóng đinh

Cầu tre vắt vẻo gập ghình nặng nề đi

Khó đi mượn chén ăn cơm

Mượn ly uống rượu, mượn đờn kéo chơi

Bậu nghe qua kéo đờn cò

Đứt dây... ứ đọng hự... Quên hò, xự, xang

Tuy phần bên trên của bài bác ca dao này sẽ không mới nhưng mà hai liên minh này rất lạ với thú vị. Người lũ biết có fan đang lắng nghe đa số thanh âm phạt ra từ bỏ cây đờn cò của bản thân mình thì như thể “con tằm bồn chồn vì tơ”, mang lại nỗi quên không còn thang thức. Nhị chữ “ứ hự” thật đậm chất Nam cỗ làm sao, mang cái tình sâu của làng quê sông nước. Về đờn cò, nói một cách khác là đờn nhị bởi đờn có hai dây. Đờn cò là gọi theo phong cách tượng hình. Chú ý bề ngoài, đờn giống như một nhỏ cò: trục dây gồm đầu quặp hẳn xuống giống như mỏ cò, yêu cầu đờn y hệt như cổ cò, hộp đờn y hệt như thân cò và nhất là tiếng đờn thánh thót như tiếng cò kêu đêm.

Ngày xưa, phần lớn người phụ nữ lớn tuổi luôn luôn nhớ nhắc nhở những cô gái mới lớn: không lúc nào được nghe đờn bầu!

Đờn thai ai gảy nấy nghe

Làm thân phụ nữ chớ nghe đờn bầu

Đờn bầu là một số loại đờn bao gồm một dây nhất nên có cách gọi khác là độc huyền cầm. Trong kho tàng âm nhạc tín đồ Việt, đờn bầu được xem là nhạc cụ rất dị và tất cả tiếng kêu thú vị lòng người. Do thế các bà bà mẹ xưa siêu sợ bé mình nghe đàn ông trai nào thánh thót giọt đờn bầu. Thanh âm phạt ra, tín đồ nghe cảm giác như từng giọt vơi nhàng lâm vào lòng tín đồ – “lắng như giọt đờn bầu”. Tiếng bọn du dương trầm lắng, khoan nhặt thiết tha, làm cho ai nghe một lần vẫn vương, sẽ nhớ!

Dường như, đàn chỉ dùng cho tất cả những người thanh cao, nho nhã, người có tấm lòng rộng mở. Tín đồ nghe cũng đòi hỏi một kỹ năng cảm thụ tuyệt nhất định. Nếu không hiểu biết gì cơ mà cứ ngồi nghe nhằm “chờ thời” thì được xem như là “đàn gảy tai trâu”.

Ngày nay, đời sống music của tín đồ Việt bọn họ ngày càng phong phú. Từng vùng từng sắc, mỗi vùng mỗi hương. Đó là kế quả của sự trí tuệ sáng tạo và bảo lưu những giá trị truyền thống cuội nguồn của dân tộc, đóng góp thêm phần làm đẹp mắt thêm trọng tâm hồn con người việt Nam. Âm nhạc Việt lúc này còn bao gồm sự góp mặt của những nhạc núm Tây phương. Tuy nhiên, từng giờ đồng hồ đàn, lời ca và ngọt ngào từ đất quê đang gieo rắc vào lòng người bao cảm tình thiết tha. Tiếng bầy dung dưỡng chổ chính giữa hồn ta, khiến cho ta thêm gắn bó với quê nhà xứ sở. Buổi chiều tà mặt dòng gớm Bà từ nước trôi lừ đừ những bông bựa mới rụng, nồng nặc hương thơm phèn của ao tôm trước cửa, nghe ông Tám kéo đờn cò mấy khúc phái nam ai thì “ngàn năm hồ dễ mấy ai quên”!...