Phong trào thơ mới lớp 11

     

Trong số đông năm đầu thập kỷ thứ cha của cầm cố kỷ trước xuất hiện một dòng thơ ca thuộc xu thế lãng mạn. Đó là Thơ bắt đầu (hay nói một cách khác là Thơ mới lãng mạn). Thơ mới là một trong cuộc bí quyết mạng thơ ca vào tiến trình lịch sử dân tộc văn học dân tộc bản địa ở chũm kỷ 20. Sự lộ diện của Thơ mới nối sát với sự ra đời của trào lưu thơ mới 1932-1945. Trào lưu thơ mới đã xuất hiện “một thời đại vào thi ca” 1, bắt đầu cho sự cách tân và phát triển của thơ ca vn hiện đại.

Bạn đang xem: Phong trào thơ mới lớp 11

I- hoàn cảnh lịch sử thôn hội.

Một trào lưu lại văn học tập ra đời khi nào cũng phản ánh những yên cầu nhất định của lịch sử dân tộc xã hội. Bởi nó là tiếng nói, là yêu cầu thẩm mỹ của một giai cấp, tầng lớp người trong xã hội. Thơ mới là tiếng nói của một dân tộc của thống trị tư sản cùng tiểu bốn sản. Sự mở ra của hai kẻ thống trị này cùng với những tứ tưởng cảm tình mới, phần đa thị hiếu thẩm mỹ mới cùng với sự giao lưu giữ văn học Đông Tây là tại sao chính dẫn đến sự thành lập của phong trào thơ bắt đầu 1932-1945.

Giai cấp bốn sản đang tỏ ra hèn nhát ngay từ khi ra đời. Vừa bắt đầu hình thành, các nhà tư sản dân tộc bị bọn đế quốc chèn ép bắt buộc sớm bị phá sản và phân hóa, một phần tử đi theo nhà nghĩa cải lương. So với kẻ thống trị tư sản, thống trị tiểu tư sản giàu tinh thần dân tộc và yêu nước hơn. Tuy không tham gia chống Pháp với không đi theo tuyến phố cách mạng nhưng mà họ biến đổi văn chương cũng là cách để giữ vững vàng nhân phương pháp của mình.

Cùng cùng với sự thành lập và hoạt động của hai thống trị trên là sự việc xuất hiện tại tầng lớp trí thức Tây học. Đây là nhân thứ trung trung ương trong đời sống văn học lúc bấy giờ. Trải qua tầng lớp này mà lại sự tác động của các luồng bốn tưởng văn hoá, văn học tập phương Tây càng thật thấm vào ý thức của fan sáng tác.


*

Phong trào thơ mới (1932 – 1945)


II- những thời kỳ cải tiến và phát triển của phong trào thơ mới .

Có thể phân chia những thời kỳ cách tân và phát triển của phong trào thơ new thành bố giai đọan2:

1- tiến trình 1932-1935:

Đây là giai đoạn ra mắt cuộc chiến đấu giữa Thơ mới và “Thơ cũ”. Sau bài khởi xướng của Phan Khôi, một loạt các nhà thơ như vậy Lữ, lưu giữ Trọng Lư, Huy Thông, Vũ Đình Liên thường xuyên công kích thơ Đường luật, hô hoán bỏ niêm, luật, đối, bỏ điển tích, sáo ngữ …Trong bài “Một cuộc cải tân về thơ ca” lưu lại Trọng Lư kêu gọi các nhà thơ nhanh chóng “đem những ý tưởng mới, rất nhiều tình cảm bắt đầu thay vào những ý tưởng cũ, đông đảo tình cảm cũ”. Cuộc tranh đấu này diễn ra khá nóng bức bởi phía đại diện cho “Thơ cũ” cũng trầm trồ không chiến bại kém. Những nhà thơ Tản Đà, Huỳnh Thúc Kháng, Hoàng Duy Từ, Nguyễn Văn hanh phản đối ngăn chặn lại Thơ mới một biện pháp quyết liệt. Cho tới cuối năm 1935, cuộc đương đầu này tạm thời lắng cùng sự thắng cố nghiêng về phía Thơ mới.

Ở giai đoạn đầu, nạm Lữ là công ty thơ tiêu biểu vượt trội nhất của trào lưu thơ bắt đầu với tậpMấy vần thơ (1935). Hình như còn gồm sự góp mặt những nhà thơ lưu giữ Trọng Lư, Nguyễn Nhược Pháp, Vũ Đình Liên …

2- giai đoạn 1936-1939:

Đây là quy trình tiến độ Thơ new chiếm ưu thế tuyệt vời nhất so với “Thơ cũ” trên những bình diện, nhất là về khía cạnh thể loại. Giai đọan này xuất hiện thêm nhiều tên tuổi mập như Xuân Diệu (tậpThơ thơ -1938), Hàn khoác Tử (Gái quê -1936, Đau yêu quý -1937), Chế Lan Viên (Điêu tàn – 1937), Bích Khuê (Tinh ngày tiết – 1939), … Đặc biệt sự góp mặt của Xuân Diệu, đơn vị thơ “mới nhất trong các nhà thơ mới”, vừa mới lao vào làng thơ “đã được fan ta giành cho một ghế ngồi yên ổn”3 . Xuân Diệu chính là nhà thơ tiêu biểu vượt trội nhất của quy trình tiến độ này.

Vào cuối giai đoạn mở ra sự phân hóa và hình thành một số khuynh hướng sáng tác khác nhau. Tại sao dẫn đến hiện tượng này được giải thích bằng sự khẳng định của loại Tôi. Cái Tôi sở hữu màu sắc cá thể đậm đường nét đã đem về những phong thái nghệ thuật khác nhau cả về thi pháp lẫn bốn duy nghệ thuật. Với khi chiếc Tôi rút mang đến sợi tơ sau cuối thì cũng là lúc các nhà thơ mới đã chọn cho bạn một biện pháp thoát ly riêng.

3- quy trình tiến độ 1940-1945:

Từ năm 1940 trở đi xuất hiện thêm nhiều khuynh hướng, tiêu biểu vượt trội là nhóm Dạ Đài có Vũ Hoàng Chương, trằn Dần, Đinh Hùng …; đội Xuân Thu Nhã Tập tất cả Nguyễn Xuân Sanh, Đoàn Phú Tứ, Nguyễn Đỗ Cung …; đội Trường thơ Loạn tất cả Chế Lan Viên, Hàn mặc Tử, Bích Khê,…

Có thể nói các khuynh phía thoát ly làm việc giai đọan này đã đưa ra phối sâu sắc xúc cảm thẩm mỹ và tư duy nghệ thuật trong sạch tác của các nhà thơ mới. Giai cấp tiểu tứ sản thành thị với một bộ phận trí thức đang không giữ được tứ tưởng chủ quyền đã tự phát chạy theo kẻ thống trị tư sản. Cùng với thân phận của fan dân mất nước cùng bị chính sách xã hội thực dân o ép, chúng ta như kẻ đứng ngã bố đường, sẵn sàng đón nhận những luồng gió không giống nhau thổi tới. Kề bên đó, một bộ phận các nhà thơ new mất phương hướng, lâm vào bế tắc, không lối thoát.

III- mọi mặt tích cực, hiện đại của trào lưu thơ mới

Đánh giá trào lưu thơ mới, đơn vị thơ Xuân Diệu nhận địnhh “Thơ mới là 1 trong những hiện tượng văn học đã bao gồm những góp phần vào văn mạch của dân tộc”… “ trong phần giỏi của nó, Thơ mới có một lòng yêu thương đời, yêu thiên nhiên đất nước, yêu ngôn ngữ của dân tộc”. đơn vị thơ Huy Cận cũng cho rằng “Dòng chủ lưu của Thơ mới vẫn luôn là nhân bản chủ nghĩa”… “Các nhà thơ new đều nhiều lòng yêu nước, yêu thương quê hương quốc gia Việt Nam. Đất nước cùng con người được tái hiện tại trong Thơ bắt đầu một phương pháp đậm đà đằm thắm”4.

1- tinh thần dân tộc sâu sắc

Thơ mới luôn ấp ủ một niềm tin dân tộc, một lòng khao khát tự do. Ở thời kỳ đầu, lòng tin dân tộc ấy là giờ đồng hồ vọng lại xa xôi của trào lưu cách mạng tự 1925-1931 (mà hầu hết là phong trào Duy Tân của Phan Bội Châu và cuộc khởi nghĩa yên Bái). Bên thơ rứa Lữ luôn luôn mơ mong được “tung hoành hống hách phần nhiều ngày xưa” (Nhớ rừng); Huy Thông thì khát khao:

“Muốn uống vào trong buồng phổi vô cùng toàn bộ ánh sáng dưới gầm trời lồng lộng”.

Tinh thần dân tộc của các nhà thơ mới gửi gắm vào lòng yêu giờ Việt. Nghe giờ đồng hồ ru của mẹ, bên thơ Huy Cận cảm nhận được “hồn thiêng khu đất nước” vào từng câu ca:

“Nằm trong tiếng nói của một dân tộc yêu thương nằm trong tiếng Việt vương vít một đời”.

Có thể nói, các nhà thơ new đã có không ít đóng góp, tạo cho tiếng Việt không ngày càng trong trắng và phú quý hơn.

Ở giai đoạn cuối, niềm tin dân tộc chỉ với phảng phất cùng với nỗi ảm đạm đau của ngưòi nghệ sĩ không được thoải mái (Độc hành ca, Chiều mưa xứ Bắc của è cổ Huyền Trân, tiễn đưa hành, Can ngôi trường hành của rạm Tâm) …

2- chổ chính giữa sự yêu thương nước thiết tha

Có thể nói, tinh thần dân tộc là 1 trong những động lực tinh thần để giúp các bên thơ mới ấp ủ lòng yêu thương nước. Quê hương quốc gia thân thương đã trở thành xúc cảm trong nhiều bài xích thơ. Đó là hình hình ảnh Chùa hương trong thơ Nguyễn Nhược Pháp (Em đi chùa Hương); hình hình ảnh làng tô cước vùng mùi hương Sơn tỉnh hà tĩnh trong thơ Huy Cận (Đẹp xưa); hình hình ảnh làng chài khu vực cửa biển quê hương trong thơ Tế khô cứng (Quê hương) v.v… những thi sĩ đã mang lại cho thơ cái hương vị đậm đà của làng quê, chiếc không khí mộc mạc thân thuộc của ca dao: Nguyễn Bính, Đoàn Văn Cừ, Bàng Bá Lân, Anh Thơ, … Hình ảnh thôn Đoài, làng Đông, mái đình, gốc đa, bến nước, giậu mồng tơi, cổng làng nắng mai, mái nhà tranh đã gợi lên sắc màu quê hương bình dị, đáng yêu trong trung ương hồn mỗi cá nhân Việt phái nam yêu nước.

Bên cạnh đều mặt lành mạnh và tích cực và tiến bộ nói trên, phong trào thơ new còn biểu hiện một vài hạn chế. Một trong những khuynh hướng ở thời kỳ cuối lâm vào bế tắc, không kiếm được lối ra, thậm chí thoát ly một bí quyết tiêu cực. Điều kia đã ảnh hưởng tác động không xuất sắc đến một thành phần các đơn vị thơ new trong quy trình “nhận đường” những năm đầu sau biện pháp mạng tháng Tám.

IV- Đặc điểm nổi bật của phong trào thơ mới

1. Sự xác minh cái Tôi

Nền văn học trung đại vào khuôn khổ chế độ phong kiến chủ yếu là 1 trong những nền văn học tập phi ngã. Sự cựa quậy, đột phá tìm đến phiên bản ngã đã rất nhiều xuất hiện trong thơ hồ Xuân Hương, Nguyễn Công Trứ,… Đến phong trào thơ mới, mẫu Tôi ra đời đòi được giải tỏa cá nhân, thoát ra khỏi luân lí lễ giáo phong kiến đó là sự tiếp nối và tôn vinh cái bạn dạng ngã vẫn được xác minh trước đó. Đó là một trong những sự lựa chọn khuynh hướng thẩm mỹ và bốn duy nghệ thuật và thẩm mỹ mới của các nhà thơ mới.

Ý thức về dòng Tôi đã đem đến một sự đa dạng phong phú trong bí quyết biểu hiện. Loại Tôi với tư giải pháp là một bạn dạng thể, một đối tượng người tiêu dùng nhận thức cùng phản ánh của thơ ca đã lộ diện như một tất yếu văn học. Đó là con người cá tính, bé người bạn dạng năng chứ chưa phải con bạn ý thức nghĩa vụ, giờ đây nó đường hoàng bước ra “trình làng” (chữ cần sử dụng của Phan Khôi). Xuân Diệu, nhà thơ vượt trội của trào lưu thơ mới lên tiếng trước:

– “Tôi là nhỏ chim đến từ núi kỳ lạ …” “Tôi là bé nai bị chiều tấn công lưới”…

Có khi đại từ bỏ nhân xưng “tôi” chuyển thành “anh”:

“Anh nhớ tiếng, anh lưu giữ hình, anh nhớ hình ảnh Anh ghi nhớ em, anh lưu giữ lắm em ơi!”

Thoảng hoặc bao gồm khi lại là “Ta”:

“Ta là Một, là riêng là trước tiên Không gồm chi bạn bè nổi cùng ta”.

“ Thơ bắt đầu là thơ của loại Tôi”5. Thơ mới đề cao cái Tôi như 1 sự nỗ lực cuối thuộc để khẳng định bạn dạng ngã của mình và ước ao được góp phần vào “văn mạch dân tộc”, mở đường đến sự phát triển của thi ca vn hiện đại.

2 . Nỗi bi thiết cô đơn

Trong bài “Về cái ai oán trong Thơ mới”, Hoài Chân nhận định rằng “Đúng là Thơ mới buồn, ảm đạm nhiều”, “Cái bi thiết của Thơ mới chưa phải là cái bi ai ủy mị, bội bạc nhược nhưng mà là mẫu buồn của rất nhiều người tất cả tâm huyết, buồn bã vì bị thuyệt vọng chưa search thấy lối ra”6.

Cái Tôi trong Thơ new trốn vào nhiều nẻo đường khác nhau, ở đâu cũng thấy bi thiết và cô đơn. Nỗi bi lụy cô đơn tràn ngập trong cảm thức về giờ đồng hồ thu với hình ảnh:

“Con nai xoàn ngơ ngác Đạp trên lá kim cương khô”.

Xem thêm: Văn 12: So Sánh Mị Và Người Đàn Bà Hàng Chài, So Sánh Nhân Vật Mị Và Người

(Lưu Trọng Lư ).

Với Chế Lan Viên chính là “Nỗi bi hùng thương tiếc dân Hời” (tức dân Chàm):

“Đường về thu trước xa xăm lắm mà kẻ đi về duy nhất tôi”

Nghe một tiếng con gà gáy bên sông, giữ Trọng Lư cảm thấy được nỗi buồn “Xao xác con gà trưa gáy óc nùng” còn Xuân Diệu lại thấy “Tiếng con kê gáy bi lụy nghe như ngày tiết ứa”. Về điều này, Hoài Chân nhận định rằng “Xuân Diệu đề xuất là người bi hùng nhiều, đau khổ nhiều bắt đầu viết được phần đa câu thơ nhức xương như: “Thà một phút huy hoàng rồi tự dưng tối / Còn hơn bi quan le lói xuyên suốt trăm năm”.

Nỗi buồn đơn độc là cảm giác của chủ nghĩa lãng mạn. Với các nhà thơ mới, nỗi bi ai ấy còn là cách giải thoát trung khu hồn, là niềm mong ước được trải lòng với đời với với bao gồm mình.

3. Xúc cảm về vạn vật thiên nhiên và tình yêu

Ngay từ lúc ra đời, “Thơ new đã thay đổi cảm xúc, đã tạo thành một cảm xúc mới trước cuộc sống và trước thiên nhiên, vũ trụ”7. Xúc cảm về vạn vật thiên nhiên và tình yêu đã tạo nên bộ phương diện riêng cho Thơ mới. Đó là vẻ đẹp tươi mới, đầy hương sắc, âm thanh, chan chứa sự sống.

Đây là cảnh mưa xuân trong thơ Nguyễn Bính:

“Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay Hoa xoan lớp lớp rụng rơi đầy”. Và đó là hình hình ảnh buổi trưa hè: “Buổi trưa hè nhè vơi trong ca dao bao gồm cu gáy và bướm vàng nữa chứ”

(Huy Cận).

Trong thơ Chế Lan Viên có khá nhiều những hình ảnh như:

“Bướm quà nhè nhẹ cất cánh ngang bóng đông đảo khóm tre cao rủ trước thành”

tất cả gợi lên hình ảnh quê hương thơm bình dị, thân trực thuộc với mỗi cá nhân Việt Nam.

Những cung bậc của tình yêu đã làm thăng hoa cảm hứng các nhà thơ mới. “Ông hoàng của thơ tình” Xuân Diệu tỏ bày một giải pháp hồn nhiên:

“Tôi dại khờ lắm, ngây ngô ngơ thừa Chỉ biết yêu thương thôi chưa biết gì”.

Chu Văn Sơn cho rằng “Xuân Diệu coi tình yêu như một tôn giáo” nhưng là một “thứ tôn giáo lãng mạn, tôn giáo nghệ sĩ”8.

Khác với Xuân Diệu, công ty thơ Chế Lan Viên cảm giác thân phận bằng nỗi đơn độc sầu não:

“Với tôi toàn bộ như vô nghĩa toàn bộ không ngoại trừ nghĩa khổ đau”.

Cảm xúc ấy không phải là 1 trong những ngoại lệ. Bên thơ Huy Cận nhận định rằng “Cái đẹp khi nào cũng buồn” (Kinh mong tự) và cảm thấy được sự tận cùng của nỗi buồn đơn độc “sầu bỏ ra lắm, trời ơi, chiều tận thế”. Nhà thơ triết lý về điều này một phương pháp sâu sắc:

“Chân hết con đường thì lòng cũng hết yêu”.

4. Một số đặc sắc về nghệ thuật

Thơ mới là 1 bước phát triển đặc biệt trong tiến trình tân tiến hóa nền văn học non sông những năm đầu cố kỉ XX với hầu như cuộc cách tân nghệ thuật sâu sắc.

Về thể loại, lúc đầu Thơ new phá phách một biện pháp phóng bí nhưng từ từ trở về với các thể thơ truyền thống thân thuộc như thơ ngũ ngôn, thất ngôn, thơ lục bát. Những bài thơ ngũ ngôn gồm Tiếng thu (Lưu Trọng Lư), Ông Đồ (Vũ Đình Liên), Em đi chùa Hương (Nguyễn Nhược Pháp)… các nhà thơ Huy Cận, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, T.T.KH hầu hết viết theo thể thơ thất ngôn, còn Nguyễn Bính, cố gắng Lữ lại cần sử dụng thể thơ lục chén v.v…

Cách hiệp vần trong Thơ new rất phong phú, ít thực hiện một vần (độc vận) mà dùng nhiều vần như vào thơ cổ phong ngôi trường thiên: vần ôm, vần lưng, vần chân, vần liên tiếp, vần gián phương pháp hoặc không tuân theo một trật tự duy nhất định:

“Tiếng địch thổi nơi đây Cớ sao nghe réo rắt lửng lơ cao gửi tận chân mây xanh ngắt Mây bay… gió quyến, mây bay Tiếng vi phới như khoan như dìu dặt Như hắt hiu cùng hơi gió heo may”

(Thế Lữ).

Sự phối hợp giữa vần và thanh điệu tạo cho cho Thơ new một nhạc điệu riêng. Đây là hồ hết câu thơ toàn thanh bằng:

“Sương nương theo trăng chấm dứt lưng trời Tương tư nâng lòng lên chơi vơi”

(Xuân Diệu)

hay

“Ô hay! bi thiết vương cây ngô đồng xoàn rơi! đá quý rơi! Thu mênh mông”

(Bích Khê)

Ngoài việc thực hiện âm nhạc, Thơ mới còn vận dụng cách ngắt nhịp một cách linh hoạt:

“Thu lạnh lẽo / càng thêm nguyệt tỏ ngời Đàn kinh như nước / lạnh lẽo / trời ơi!” (Xuân Diệu)

Ở một mặt khác, cuộc cải tiến về ngữ điệu Thơ mới diễn ra khá rầm rộ. Ra khỏi tính quy phạm ngặt nghèo và hệ thống ước lệ chi chít của “Thơ cũ”, Thơ bắt đầu mang đến cho những người đọc một thế giới nghệ thuật giàu giá trị tạo nên hình và quyến rũ sâu sắc:

“Con đường bé dại nhỏ, gió xiêu xiêu Lả lả cành hoang nắng nóng trở chiều”

(Xuân Diệu)

hay

“Mưa đổ những vết bụi êm êm trên bến vắng tanh Đò biếng lười nằm mặc bên dưới sông trôi”

(Anh Thơ)

Sự đa dạng về thể loại, vần cùng nhạc điệu với tính hình tượng, cảm xúc của ngôn ngữ đã hình thành một phong cách miêu tả tinh tế, bằng cảm giác, bằng color hội họa của thơ mới. Đây là bức ảnh “Mùa xuân chín” được Hàn khoác Tử cảm giác qua màu sắc và âm thanh:

“Trong làn nắng ửng, sương mơ tung Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng loạt soạt gió trêu tà áo biếc bên trên dàn thiên lý. Láng xuân sang”.

5. Sự ảnh hưởng của thơ Đường cùng thơ ca hữu tình Pháp.

Thơ mới tác động thơ Đường khá đậm nét. Sự chạm chán gỡ giữa thơ Đường với Thơ mới đa số ở thi tài, thi đề. Những nhà thơ bắt đầu chỉ tiếp thu và giữ lại mọi mặt tích cực, văn minh của thơ Đường trong các sáng tác của Đỗ Phủ, Lý Bạch, Bạch Cư Dị,… trong bàiTràng giang, Huy Cận mượn tứ thơ của Thôi Hiệu để bộc bạch lòng yêu thương nước:

“Lòng quê dợn dợn vời nhỏ nước Không sương hoàng hôn cũng nhớ nhà”.

Nếu sự ảnh hưởng thơ Đường tạo cho thơ giờ Việt càng đa dạng giàu gồm thêm, tinh tế hơn thì sự ảnh hưởng thơ ca thơ mộng Pháp góp phần cho Thơ mới sáng tạo về thi hứng, văn pháp và cách diễn tả mới lạ, độc đáo. Trong số những nhà thơ thứ nhất chịu ảnh hưởng sâu dung nhan thơ Pháp là thay Lữ, Huy Thông, sau đây là Xuân Diệu, Hàn khoác Tử,…Hầu hết những nhà thơ bắt đầu chịu tác động khá thâm thúy chủ nghĩa bảo hộ của thơ ca thơ mộng Pháp nhưng đại biểu là Budelaire, Verlaine, Rimbaud. Sự tác động ấy diễn ra trên nhiều bình diện: từ cách gieo vần, ngắt nhịp đến biện pháp diễn đạt. Ta có thể tìm thấy điều đó ở những bài Nguyệt Cầm, Đây mùa thu tới (Xuân Diệu), Đi giữa mặt đường thơm (Huy Cận), Màu thời gian (Đoàn Phú Tứ). Một số bài thơ trong tập Tinh huyết (Bích Khê),Thơ điên (Hàn mang Tử), Thơ say (Vũ Hoàng Chương) chịu tác động sâu sắc phe cánh suy đồi của thơ ca Pháp (các bài bác thơ phần nhiều nguyên âm của Rimbaud, tương xứng của Budelaire …).

Trong bài “Thơ mới-cuộc nổi loạn ngôn từ” Đỗ Đức đọc nêu dìm xét về hệ thống ngôn từ bỏ Thơ bắt đầu “Thơ bắt đầu là bản hòa âm của nhị nền văn hóa xa nhau vời vợi, là phiên bản giao tận hưởng cổ và hiện đại”9. Đó là sự việc giao quẹt tiếng Việt cùng với thơ Đường với thơ ca thơ mộng Pháp cầm cố kỷ XIX. Sự ảnh hưởng thơ Đường và thơ ca lãng mạn Pháp đối với Phong trào thơ bắt đầu không tách rời nhau. Điều này cho thấy thêm tác động và tác động từ những phía so với Thơ mới là 1 trong những tất yếu trong quá trình hiện đại hóa thơ ca. Chính vì sự kết vừa lòng Đông -Tây nói bên trên đã chế tạo nên bạn dạng sắc dân tộc bản địa và sức hấp dẫn riêng của Thơ mới.

Sau 75 năm, kể từ khi ra đời cho đến nay, phong trào thơ mới đã có chỗ đứng bền vững và kiên cố trong đời sống văn học tập dân tộc. Qua thời gian, phần đa giá trị tốt đẹp của phong trào thơ mới việt nam 1932-1945 càng được thử thách và gồm sức sống lâu bền trong tim các thay hệ tín đồ đọc.

—————————————

CHÚ THÍCH:

1- một thời đại vào thi ca (Thi nhân Việt Nam, Hòai Thanh-Hoài Chân, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1993, trang 15)

2- vào cuốn Văn học tập lãng mạn nước ta 1930-1945 (NXB Giáo dục, 2002), Phan Cự Đệ chia làm 2 giai đoạn: 1932-1939 cùng 1940-1945

3- Thi nhân nước ta (Sđd, trang 106)

4- Về Thơ mới (Huy Cận, nhìn lại một cuộc phương pháp mạng vào thơ ca, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2003, trang 12)

5- Thơ mới, những cách thăng trầm (Lê Đình Kỵ, NXB TP. Hồ nước Chí Minh, 1993, trang 46)

6- Về cái bi thương trong Thơ mới (Hoài Chân, chú ý lại một cuộc phương pháp mạng vào thơ ca, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2003, trang 23)

7- Về Thơ bắt đầu (Huy Cận, quan sát lại một cuộc giải pháp mạng trong thơ ca, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2003, trang 9)

8- Ba đỉnh cao Thơ bắt đầu (Chu Văn Sơn- NXB Giáo dục, Hà Nội, 2003, trang 24).

Xem thêm: Hãy Giải Thích Câu Tục Ngữ Học Học Nữa Học Mãi, Giải Thích Câu Nói Học, Học Nữa, Học Mãi Hay Nhất

9- Thơ mới, cuộc nổi loàn của ngôn từ (Đỗ Đức Hiểu, nhìn lại một cuộc giải pháp mạng vào thơ ca, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2003, trang 142).